ΜΙΑ ΠΤΗΣΗ ΜΕ ΤΑ ΓΕΡΑΚΙΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

Η “ΠΤΗΣΗ” πετάει με το ΠΝ54,  ένα Sikorsky S-70 Aegean Hawk του Πολεμικού Ναυτικού, κυνηγώντας υποβρύχια στο Αιγαίο. Κείμενο-φωτογραφίες: Κώστας Λακαφώσης

Είναι αλήθεια ότι το S-70, πέρα από τον όγκο του, εκ πρώτης όψεως δε σου «γεμίζει το μάτι». Έχοντας κανείς στο μυαλό του τα Huey του Βιετνάμ, κάνει το σφάλμα να θεωρήσει οποιοδήποτε μεγάλο και ογκώδες ελικόπτερο σαν απλά ένα «ιπτάμενο φορτηγό» περιορισμένων δυνατοτήτων. Και όμως, το συγκεκριμένο ελικόπτερο είναι μια από τις πιο εντυπωσιακές ιπτάμενες μηχανές που πετούν στον ελληνικό εναέριο χώρο.Το πρώτο που κάνει εντύπωση είναι η άνεση που προσφέρει από την παντελή έλλειψη κραδασμών. Είναι χαρακτηριστικό ότι μία εβδομάδα πριν την πτήση μας με το S-70 είχαμε πετάξει με ένα από τα κορυφαία ελαφρά ελικόπτερα VIP της αγοράς και αυτό μας ήλθε αμέσως στο μυαλό με την απογείωσή μας από τη βάση ελικοπτέρων στο Κοτρώνι. Το πλήρωμα μας είχε ήδη υποσχεθεί βέβαια ότι η άνεση βρίσκεται σε εξαιρετικά επίπεδα, πιστέψαμε όμως ότι το σχόλιο ήταν με αυστηρά στρατιωτικά κριτήρια. Η ευχάριστη έκπληξη όμως για τον περιστασιακό επιβάτη-φωτογράφο δεν έχει σίγουρα τόση σημασία όση έχει το χαρακτηριστικό αυτό για το πλήρωμα, το οποίο σε επιχειρησιακές συνθήκες μπορεί να πετά επί τέσσερις ώρες συνέχεια και κάτω από πολύ υψηλό φόρτο εργασίας. Είναι μεγάλο σφάλμα να πιστεύει κανείς ότι η άνεση και η έλλειψη κραδασμών είναι χαρακτηριστικό άχρηστο σε μια πολεμική μηχανή, αφού οι επιδόσεις των πιλότων, του χειριστή του ραντάρ και του χειριστή του σόναρ, εξαρτώνται άμεσα από τη φυσική κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Με πιο απλά λόγια, αν το ελικόπτερο έχει ήδη περάσει τρεις ώρες ανεβοκατεβαίνοντας σε διάφορα σημεία μιας ταραγμένης θάλασσας ψάχνοντας για εχθρικά υποβρύχια, είναι πολύ σημαντικό να είναι ακόμα ξεκούραστοι οι άνθρωποι που βρίσκονται μέσα ώστε να εξακολουθούν να δίνουν τη μέγιστη προσοχή και τις καλύτερες δυνατές επιδόσεις στη δύσκολη αποστολή τους.

Αφήνοντας το Κοτρώνι και παίρνοντας ύψος προς τη μεριά της θάλασσας, εντύπωση κάνει και η υποδειγματική σταθερότητα του ελικοπτέρου σε πλευρικούς ανέμους που πλησιάζουν τους 30 κόμβους. Ο κυβερνήτης προλαβαίνει την ερώτησή μας, επισημαίνοντας τις συνεχείς μικροδιορθώσεις στην κλίση του έλικα που φαίνονται σαφώς αν παρατηρήσει κανείς τη θέση των ακροπτερυγίων όπως φαίνονται από το παράθυρο. Πώς γίνεται αυτό; Παράλληλα με τις εντολές που δίνουν τα χειριστήρια, ένα αυτόματο σύστημα σταθεροποίησης της πτήσης δίνει ταυτόχρονα εντολές μικροδιορθώσεων έτσι ώστε να εξουδετερώνονται οι ατμοσφαιρικές αναταράξεις και οι ξαφνικές ριπές ανέμου.

Στην πορεία μας προς το προκαθορισμένο σημείο έρευνας (που έχει ήδη οριστεί από πριν και έχει χωριστεί σε εικονικά τετράγωνα των τριών μιλίων), ο χειριστής του ραντάρ που κάθεται στο κέντρο του ελικοπτέρου (εμπρός ακριβώς από το θόλο), επιλέγει την οθόνη πλοήγησης ενώ περνά κατά καιρούς στην απεικόνιση του ραντάρ καιρού.

Ό,τι ακριβώς βλέπει ο χειριστής του ραντάρ μπορεί να το βλέπει ταυτόχρονα και ο συγκυβερνήτης στη δική του οθόνη, ενώ το ραντάρ αλλάζει εντελώς απεικόνιση όταν το ελικόπτερο ετοιμάζεται για εκτόξευση πυραύλων αέρος-επιφανείας. Στην περίπτωση αυτή, ο χειριστής του ραντάρ και ο συγκυβερνήτης μπορούν να μοιραστούν τις οθόνες και ο ένας να κάνει πλοήγηση και ο άλλος να παρακολουθεί τη βολή του βλήματος.

Το πλήρωμα συνομιλεί κάθε στιγμή μέσω ενδοσυνεννόησης, η οποία μάλιστα είναι τελευταίας γενιάς και ελέγχεται ψηφιακά ως προς την ένταση του ήχου, την ευαισθησία της αυτόματης ενεργοποίησης του μικροφώνου αλλά και το διαχωρισμό. Αντί δηλαδή να μιλούν όλοι με όλους, είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να μιλά ξεχωριστά ο χειριστής του σόναρ με το χειριστή του ραντάρ χωρίς να ενοχλούν τους δύο πιλότους, ενώ ταυτόχρονα μπορούν αν θέλουν να ακούν και τις συνομιλίες των πιλότων καθώς και όλες τις συνομιλίες στον ασύρματο VHF και UHF.

Φτάνουμε στο προκαθορισμένο σημείο με το «ΠΝ 54», μαζί με ένα ακόμα ελικόπτερο, με το οποίο έχουμε μοιράσει τους τομείς ερεύνης και ξεκινάμε τη διαδικασία ερευνώντας σταδιακά, αλλά με τυχαία σειρά (ώστε να μην μπορεί το υποβρύχιο να προβλέψει τις κινήσεις μας), τα τετράγωνα του τομέα μας. Ο πιλότος φέρνει το ελικόπτερο σε αιώρηση στα 80 πόδια από την επιφάνεια και ο χειριστής του σόναρ κατεβάζει το θόλο με το ηλεκτροκίνητο βαρούλκο σε βάθος που εξαρτάται κάθε φορά από τη θερμοκρασία των υδάτων και τις καιρικές συνθήκες. Επιλέγουμε τα 60 πόδια βάθους, ο θόλος βυθίζεται και ο χειριστής του σόναρ ξεκινά το κυνήγι. Μετά από ελάχιστα λεπτά άκαρπης έρευνας, το ελικόπτερο παίρνει ύψος και επιταχύνει σιγά σιγά προς τα εμπρός έτσι ώστε ο θόλος που έχει βγει πλέον από το νερό, να έλθει σε θέση να ακολουθεί χωρίς κραδασμούς και ταλαντώσεις. Μόλις το ελικόπτερο βρεθεί στο κέντρο του επόμενου τετραγώνου, ακολουθεί την αντίστροφη διαδικασία ελαττώνοντας ταχύτητα μέχρι να σταθεροποιηθεί ο θόλος, ο οποίος βυθίζεται και πάλι στο προκαθορισμένο βάθος.

Στην άσκησή μας δεν υπάρχει βέβαια υποβρύχιο, δεν αμφιβάλλουμε όμως καθόλου ότι αν υπήρχε δε θα μπορούσε να γλυτώσει τον εντοπισμό: όταν κάποια στιγμή βρισκόμαστε σε διπλανά τετράγωνα με το «ΠΝ 52», το σόναρ μας «πιάνει» το δικό του θόλο, σε απόσταση περίπου έξι μιλίων!

Εξίσου εντυπωσιακή είναι και η επίδειξη εικονικής επαφής και βολής τορπίλης. Τα δύο ελικόπτερα επικοινωνούν μεταξύ τους στα UHF με κωδικοποιημένες εκπομπές οι οποίες είναι ακατάληπτες από ένα συμβατικό δέκτη και μόλις το ένα από τα δύο έχει κάποια επαφή με εχθρικό υποβρύχιο, ειδοποιεί αμέσως και το δεύτερο το οποίο σπεύδει σε παραπλήσιο σημείο για να πάρει μια δεύτερη ένδειξη σόναρ. Οι δύο μετρήσεις περνούν στον υπολογιστή που ελέγχει τις τακτικές λειτουργίες του ραντάρ, ο οποίος αμέσως δίνει τη θέση από την οποία πρέπει να βληθούν οι τορπίλες ώστε να πλήξουν το στόχο. Τα ελικόπτερα πρέπει τώρα το συντομότερο δυνατόν να βρεθούν στη θέση αυτή (που απεικονίζεται διαρκώς στην οθόνη του ραντάρ) και από εκεί να εκτελέσουν βολή κατά του εχθρικού υποβρυχίου το οποίο, αν έχει αντιληφθεί την απειλή, έχει ελάχιστο χρόνο να ελιχθεί και να απομακρυνθεί.

Στις βιαστικές αυτές «μανούβρες» διαπιστώνουμε ότι το τεράστιο ελικόπτερο δεν είναι διόλου δυσκίνητο, αφού έχει δυνατότητες κλειστών ελιγμών που εντυπωσιάζουν σε σχέση με το μέγεθος και το βάρος του.

Ο καιρός που κλείνει συνεχώς μας αναγκάζει να επισπεύσουμε την επιστροφή μας στο Κοτρώνι, μας δίνει όμως και μια θαυμάσια ευκαιρία να εκτιμήσουμε από πρώτο χέρι τις δυνατότητες του ραντάρ της προσέγγισης (GCA). Πλησιάζουμε από ψηλά την περιοχή υπό συνθήκες βροχής και χαμηλής ορατότητας και ο πύργος ελέγχου μας «γυρίζει» στο χειριστή GCA. Η τύχη μας σε μεγάλο ποσοστό βρίσκεται πλέον στα χέρια του και ο κυβερνήτης δε χάνει την ευκαιρία να μας τονίσει την απόλυτη εμπιστοσύνη που έχει σε όλους τους χειριστές των ραντάρ, απόρροια του υψηλού επιπέδου εκπαίδευσής τους. Υπενθυμίζουμε ότι δεν επιβαίνουμε σε ελαφρό διθέσιο ελικοπτεράκι, αλλά σε δέκα τόνους πανάκριβων ηλεκτρονικών που κατεβαίνουν με μεγάλη ταχύτητα και συνθήκες περιορισμένης ορατότητας. Παρακολουθούμε όλη τη διαδικασία από τα ακουστικά, διαδικασία που φυσικά ολοκληρώνεται άψογα αποδεικνύοντας για μία ακόμα φορά το υψηλό επίπεδο των ενόπλων μας δυνάμεων, που, ας σημειωθεί ότι θεωρούνται αυτή τη στιγμή πρωτοπόρες σε όλο τον κόσμο σε επίπεδο αξιοποίησης του συγκεκριμένου ελικοπτέρου.

Πριν πατήσουμε στο διάδρομο του ελικοδρομίου, μας περιμένει μια ακόμα έκπληξη, με την επίδειξη ενός ακόμα πρωτοποριακού συστήματος που διαθέτει το συγκεκριμένο ελικόπτερο όταν χρησιμοποιείται σε αποστολές διάσωσης ναυαγών. Η πέμπτη θέση (πίσω δεξιά) παραμένει συνήθως κενή, και χρησιμοποιείται από το χειριστή του ραντάρ σε περίπτωση που το ελικόπτερο εντοπίσει ναυαγό και έλθει από πάνω του. Σε μία εσοχή στο τοίχωμα του ελικοπτέρου βρίσκεται ένας μικρός μοχλός ο οποίος σε συνδυασμό με τον αυτόματο πιλότο του ελικοπτέρου αποκτά μια πραγματικά μαγική λειτουργία! Ο πιλότος φέρνει το ελικόπτερο σε κατάσταση αιώρησης πάνω από το ναυαγό, θέτει σε λειτουργία την «αυτόματη αιώρηση» και περνά το χειρισμό στον πίσω (ο οποίος φυσικά δεν είναι πιλότος!). Ο μοχλός που προαναφέραμε, εκτός από το ηλεκτρικό βαρούλκο, δίνει εντολές και στον αυτόματο πιλότο του ελικοπτέρου και μπορεί να μετακινήσει το ελικόπτερο στο υψομετρικό επίπεδο που βρίσκεται και προς όλες τις κατευθύνσεις (με μέγιστη ταχύτητα πέντε κόμβων), έτσι ώστε το συρματόσχοινο να έλθει ακριβώς στο κατάλληλο σημείο για να περισυλλέξει το ναυαγό εύκολα και με ασφάλεια!

Η τελευταία πλέον ενδιαφέρουσα επίδειξη γίνεται και με την προσγείωση, όπου ο κυβερνήτης αφήνει επίτηδες το ελικόπτερο να ακουμπήσει άτσαλα, με αρκετά μεγαλύτερη κατακόρυφη ταχύτητα από την ενδεδειγμένη, δείχνοντας με τον καλύτερο τρόπο τις μεγάλες ανοχές που διαθέτει το σύστημα προσγείωσης σε σκληρή χρήση που μπορεί να προκύψει σε δύσκολες επιχειρησιακές συνθήκες.

Δε σας κρύβουμε ότι εντυπωσιαστήκαμε και από τις μηχανές αλλά και από τους ανθρώπους. Με τέτοιο υλικό αλλά και τόσο καλά εκπαιδευμένο έμψυχο δυναμικό, η επιτυχία οποιασδήποτε αποστολής στο Αιγαίο είναι εξασφαλισμένη. Αφήνοντας πίσω το «ΠΝ 52» και το πλήρωμά του, Υποπλοιάρχους Στυλιανό Μπούνα κυβερνήτη, Αναστάσιο Τσερκέζογλου συγκυβερνήτη, Ανθυπασπιστή (HN/PE) Γεώργιο Μπεκιαρίδη TSO, Αρχικελευστή (HN/AY) Δημήτριο Δηλέρη ASO, για την εμπειρία που μας προσέφεραν.

Advertisements

Posted on December 7, 2010, in Uncategorized. Bookmark the permalink. 1 Comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: